Jak przygotować się do przesłuchania do orkiestry: plan na 6 tygodni

Przesłuchanie do orkiestry to egzamin, na który można się przygotować metodycznie. Większość kandydatów przegrywa nie dlatego, że gra słabiej, ale dlatego, że zaczyna za późno, ćwiczy bez planu i pierwszy raz gra program "na ostro" dopiero przed komisją. Poniżej plan na sześć tygodni, który sprawdza się zarówno u zawodowców, jak i u muzyków amatorskich startujących do orkiestr dętych, kameralnych czy filharmonii.

Tydzień 0: wybierz przesłuchanie i przeczytaj ogłoszenie do końca

Zanim zaczniesz ćwiczyć, ustal fakty. Aktualne nabory znajdziesz w dziale Przesłuchania, gdzie zbieramy ogłoszenia orkiestr z całej Polski z terminem, wymaganym programem i listą wyciągów. Z ogłoszenia wynotuj:

• termin przesłuchania i termin nadsyłania zgłoszeń (to dwie różne daty),
• obowiązkowy utwór solowy (czasem do wyboru z listy) i czy wymagany jest akompaniator,
• listę wyciągów orkiestrowych, czyli fragmentów z repertuaru symfonicznego lub dętego,
• etapy (pierwszy etap za kotarą, drugi z sekcją, czasem próba z orkiestrą),
• warunki zatrudnienia: etat, umowa o dzieło, okres próbny, wymiar pracy.

Jeśli czegoś brakuje, napisz do orkiestry. Pytanie o szczegóły programu nie jest obciachem, a brak odpowiedzi też jest informacją.

Tygodnie 1-2: fundament, czyli materiał pod palcami

Na początku nie gra się całego programu w tempie. Celem pierwszych dwóch tygodni jest pewność tekstu.

• Ustal palcowania, smyczkowania, oddechy i zapisz je w nutach. Nie zmieniaj ich później bez powodu.
• Ćwicz wolno, z metronomem, fragmentami po 4-8 taktów. Zasada: jeśli nie zagrasz fragmentu trzy razy z rzędu bez błędu w wolnym tempie, tempo jest za szybkie.
• Każdy wyciąg posłuchaj z nagraniem całej orkiestry. Komisja słucha, czy rozumiesz kontekst: co gra reszta, jaki jest charakter, gdzie jest akcent harmoniczny.
• Zapisz sobie tempo docelowe każdego wyciągu (z kilku nagrań, nie z jednego) i zakres, jaki komisje zwykle akceptują.

Tygodnie 3-4: tempo, brzmienie i "przesłuchaniowy" sposób grania

W środkowej fazie dochodzisz do tempa i pracujesz nad tym, co słychać zza kotary: intonacją, jakością dźwięku, rytmem.

• Nagrywaj się telefonem i słuchaj po godzinie, nie od razu. Ucho "na gorąco" wybacza za dużo.
• Graj dla kogoś: nauczyciela, kolegi z sekcji, członka rodziny. Pierwsze wykonanie przed człowiekiem jest zawsze gorsze niż w samotności i lepiej, żeby wydarzyło się teraz.
• Pracuj nad wejściem i zakończeniem każdego fragmentu. Komisja pamięta pierwsze dwa takty i ostatnie dwa takty. Środek ocenia mniej surowo.
• Jeśli wymagany jest akompaniator, umów próby już teraz. Dwie krótkie próby są lepsze niż jedna długa dzień przed.

Tydzień 5: symulacje

To najważniejszy tydzień. Graj cały program w kolejności, jaką podaje ogłoszenie, bez zatrzymywania się, najlepiej w innym miejscu niż zwykle (sala w szkole, kościół, dom kultury).

• Zrób trzy pełne symulacje w tygodniu: rano, po południu, wieczorem. Przesłuchanie może wypaść o każdej porze.
• Ubierz się jak na przesłuchanie, wejdź, zagraj, wyjdź. Brzmi sztucznie, ale mózg uczy się, że sytuacja jest znana.
• Po każdej symulacji zapisz dwie rzeczy do poprawy, nie dziesięć. Więcej nie zdążysz.
• Jeśli stres przeszkadza, przeczytaj nasz tekst o tremie przed występem. Z tremą da się pracować jak z techniką.

Tydzień 6: utrzymanie formy i logistyka

W ostatnim tygodniu nie uczysz się już niczego nowego. Celem jest spokój i zdrowie.

• Ćwicz krócej, ale codziennie. Dzień przed przesłuchaniem: rozgrzewka, jedno spokojne przejście programu, koniec.
• Sprawdź dojazd, godzinę rejestracji, gdzie jest sala do rozgrzewki. Jeśli przesłuchanie jest w innym mieście, przyjedź dzień wcześniej albo z dużym zapasem.
• Przygotuj komplet nut dla komisji i akompaniatora (czasem ogłoszenie tego wymaga), dokumenty, stroiki, struny, smary, baterie do stroika.
• Wyśpij się. Dwie krótkie noce przed przesłuchaniem robią większą różnicę niż dodatkowa godzina ćwiczenia.

W dniu przesłuchania

• Rozgrzej się spokojnie, nie graj programu w kółko w sali do rozgrzewki. Trzy minuty ciszy przed wejściem robią dobrze.
• Za kotarą komisja nie widzi, ale słyszy wszystko: także to, jak długo szukasz tempa przed wejściem. Policz w głowie dwa takty i zacznij.
• Jeśli coś pójdzie źle, graj dalej. Zatrzymanie i powtórka wypadają gorzej niż jeden fałsz w środku fragmentu.
• Po wyjściu nie analizuj. Zapisz wrażenia wieczorem, na spokojnie. Przydadzą się przy następnym naborze.

Co jeśli się nie uda

Większość muzyków grających dziś w orkiestrach ma za sobą kilka nieudanych przesłuchań. Każde z nich to darmowa lekcja: poznajesz salę, komisję, swoje słabe punkty. Zapytaj o informację zwrotną (niektóre orkiestry jej udzielają), zaktualizuj plan i ustaw alert na kolejne ogłoszenia dla swojego instrumentu. Nabór do tej samej orkiestry potrafi wrócić po roku.

Zobacz też

• Jak wyglądają przesłuchania do orkiestry w Polsce: etapy, kotara, wyciągi.
• Aktualne przesłuchania z podziałem na instrumenty i orkiestry.
• Biblioteka nut: darmowe materiały do ćwiczenia, w tym etiudy i koncerty z domeny publicznej.