Egzaminy wstępne do szkoły muzycznej I i II stopnia: jak wyglądają i jak się przygotować

Szkoły muzyczne w Polsce to osobny system: publiczne, bezpłatne, z naborem raz w roku i egzaminem, którego nazwa różni się zależnie od stopnia. Rodzice sześciolatków i piętnastoletni kandydaci do szkoły II stopnia pytają o to samo: co będzie na egzaminie, jak się przygotować i czy trzeba już umieć grać. Odpowiadamy po kolei.

Szkoła I stopnia: badanie przydatności

Do szkoły muzycznej I stopnia (cykl sześcioletni dla młodszych dzieci, czteroletni dla starszych) nie trzeba umieć grać. Nabór ma formę badania przydatności, czyli sprawdzenia predyspozycji:

• Słuch: powtórzenie głosem zaśpiewanych lub zagranych dźwięków, rozpoznanie, który z dwóch dźwięków jest wyższy, zaśpiewanie znanej piosenki.
• Poczucie rytmu: powtórzenie klaskaniem krótkiego rytmu, maszerowanie lub klaskanie do muzyki.
• Pamięć muzyczna: powtórzenie krótkiej melodii.
• Predyspozycje fizyczne do instrumentu: budowa dłoni, zęby i warga przy instrumentach dętych, ogólny rozwój.

Całość trwa kilkanaście minut, ma formę zabawy, a komisja to nauczyciele szkoły. Dziecko nie musi znać nut. Przygotowanie w domu: śpiewajcie razem, klaszczcie rytmy, słuchajcie różnej muzyki, czasem pobawcie się w "wyższy czy niższy dźwięk". Rodzice często pytają o zajęcia przygotowawcze: bywają pomocne w oswojeniu z sytuacją, ale nie są warunkiem.

Wybór instrumentu

We wniosku podaje się instrument (zwykle dwa w kolejności preferencji). Komisja może zaproponować inny, jeśli na wybrany nie ma miejsc albo dziecko ma lepsze predyspozycje do czegoś innego. Warto wiedzieć:

• Największa konkurencja jest zwykle na fortepian, skrzypce i gitarę; na instrumenty dęte, kontrabas, altówkę, perkusję, akordeon bywa łatwiej i szybciej o grę w zespole.
• Instrumenty dęte blaszane wymagają stałych zębów i odpowiedniego rozwoju; dlatego dzieci często zaczynają na nich później lub od instrumentu "przejściowego".
• Niektóre szkoły wypożyczają instrumenty na pierwsze lata; zapytaj o to przed egzaminem.
• Dzieci, które w szkole grają na instrumentach dętych lub perkusji, mają naturalną drogę do orkiestr dętych i zespołów, co dla wielu rodzin jest argumentem. Więcej: Który instrument wybrać do orkiestry dętej.

Szkoła II stopnia: egzamin wstępny

Szkoła II stopnia (zwykle cykl sześcioletni, dla uczniów po szkole I stopnia lub z przygotowaniem prywatnym) prowadzi egzamin wstępny:

1. Egzamin praktyczny z instrumentu lub śpiewu: program ustala szkoła; typowo etiuda, utwór polifoniczny lub klasyczny i utwór dowolny, czasem gama. Oczekiwany poziom to poziom absolwenta szkoły I stopnia; komisja patrzy na technikę, intonację, muzykalność i potencjał.
2. Egzamin z kształcenia słuchu (czasem także z audycji muzycznych): część pisemna (dyktando melodyczne i rytmiczne, rozpoznawanie interwałów, trójdźwięków, gam) i ustna (czytanie nut głosem, powtarzanie, śpiewanie gam).

Do niektórych specjalności (śpiew solowy, rytmika, instrumenty "późne") szkoły przyjmują starszych kandydatów, także dorosłych; górną granicę wieku i szczegóły określa regulamin konkretnej szkoły.

Terminy i dokumenty

• Rekrutacja trwa zwykle od marca do czerwca: wniosek składa się wiosną, badanie lub egzamin odbywa się najczęściej w maju lub czerwcu, wyniki są ogłaszane przed wakacjami; część szkół robi nabór uzupełniający we wrześniu.
• Dokumenty: wniosek (często elektroniczny), zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do nauki gry na instrumencie (dla instrumentów dętych zwykle od lekarza ze wskazaniem na specyfikę instrumentu), czasem opinia o gotowości szkolnej dla sześciolatków.
• Dokładny harmonogram i program egzaminu publikuje każda szkoła na swojej stronie; różnią się one między placówkami, dlatego to strona szkoły jest źródłem, nie ogólne poradniki.

Jak przygotować się do egzaminu do szkoły II stopnia

• Program ustal z nauczycielem pół roku wcześniej i zagraj go kilka razy publicznie przed egzaminem (popis, koncert klasowy, przesłuchanie w szkole).
• Kształcenie słuchu ćwicz codziennie po 15 minut: dyktanda z nagrań, śpiewanie gam i interwałów, czytanie nut głosem. Braki z tej części częściej decydują o wyniku niż gra.
• Wybierz szkołę świadomie: poziom, dojazd, nauczyciel instrumentu (często można poprosić o konsultację przed egzaminem, to normalna praktyka).
• Trema na egzaminie jest normalna; jak ją oswoić, piszemy w tekście o tremie przed występem.

Pytania rodziców

• Czy dziecko da radę pogodzić dwie szkoły? Szkoła I stopnia to 2-3 popołudnia w tygodniu (instrument, kształcenie słuchu, rytmika lub chór). Większość dzieci daje radę, jeśli dojazd nie pochłania godziny w jedną stronę.
• Ile trzeba ćwiczyć? Na początku 15-20 minut dziennie, regularnie; w szkole II stopnia 1-3 godziny zależnie od instrumentu i ambicji.
• Co jeśli się nie dostanie? Nabór uzupełniający we wrześniu, szkoła niepubliczna, ognisko muzyczne, lekcje prywatne i próba za rok. Do szkoły I stopnia można kandydować kilka lat z rzędu.
• Czy to ma sens, jeśli nie planuje kariery? Zdecydowanie: czytanie nut, gra w zespole, dyscyplina i słuch zostają na całe życie, a orkiestry, chóry i zespoły amatorskie czekają na absolwentów.

Zobacz też

• Praca w szkole muzycznej: druga strona tej samej instytucji.
• Biblioteka nut: darmowe etiudy, sonatiny i utwory z repertuaru szkolnego (Czerny, Burgmüller, Clementi, Kuhlau, Bach, Chopin).
• Jak ćwiczyć efektywnie: dla uczniów i rodziców.